به گزارش خبرگزاری حوزه، در مطلب زیر نگاهی داریم به سازوکار انتخابات اسرائیل، احزاب اصلی و رقابت‌هایی که می‌تواند معادلات سیاسی این رژیم را دستخوش تغییر کند.
انتخابات اسرائیل چه زمانی برگزار می‌شود؟
انتخابات پارلمانی اسرائیل قرار است ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) برگزار شود. در این انتخابات، ۱۲۰ نماینده پارلمان این رژیم، موسوم به «کنست»، برای یک دوره چهارساله انتخاب می‌شوند.
رأی‌دهندگان مستقیماً نخست‌وزیر را انتخاب نمی‌کنند، بلکه به احزاب و فهرست‌های انتخاباتی رأی می‌دهند. حزبی یا ائتلافی از احزاب که بتواند حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده از مجموع ۱۲۰ نماینده را به دست آورد، می‌تواند دولت تشکیل دهد.
کنست چیست؟
کنست، پارلمان اسرائیل و مهم‌ترین نهاد قانون‌گذاری آن است که ۱۲۰ نماینده دارد. واژه «کنست» از کلمه عبری «کِنِسِت» (כנסת) گرفته شده و به معنای «مجلس» یا «مجمع» است. این نام با الهام از «مجلس بزرگ» در تاریخ یهود انتخاب شده است.
نمایندگان کنست با رأی مردم و از طریق انتخابات پارلمانی انتخاب می‌شوند. وظیفه این نهاد، تصویب قوانین، نظارت بر عملکرد دولت و بررسی تصمیم‌های آن است. همچنین نمایندگان کنست به دولت رأی اعتماد می‌دهند و رئیس‌جمهور اسرائیل را انتخاب می‌کنند.
به زبان ساده، مردم اعضای کنست را انتخاب می‌کنند و دولتی که بتواند حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده از مجموع ۱۲۰ نماینده را به دست آورد، امکان تشکیل دولت را پیدا می‌کند.
به احزاب رأی می‌دهند. حزبی که بتواند با متحدانش حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده را به دست آورد، می‌تواند دولت تشکیل دهد.
اگر پارلمان دولت را تشکیل می‌دهد، رئیس‌جمهور اسرائیل چه نقشی دارد؟
رئیس‌جمهور اسرائیل تا حد زیادی نقشی تشریفاتی دارد و برخلاف نخست‌وزیر، مسئول اداره روزمره کشور و هدایت دولت نیست. بااین‌حال، نمی‌توان او را کاملاً تشریفاتی دانست؛ زیرا در برخی تصمیم‌های مهم، اختیارات قانونی دارد.
یکی از مهم‌ترین وظایف رئیس‌جمهور پس از انتخابات پارلمانی، گفت‌وگو با نمایندگان احزاب و سپردن مأموریت تشکیل دولت به یکی از نمایندگان کنست است که بیشترین شانس را برای تشکیل دولت دارد. البته دولت جدید پس از جلب رأی اعتماد کنست رسمیت پیدا می‌کند. رئیس‌جمهور همچنین اختیار عفو محکومان را دارد و در مراسم رسمی و روابط دیپلماتیک، نماینده کشور به شمار می‌رود.
اگر بخواهیم ساده بگوییم، رئیس‌جمهور بیشتر نماینده رسمی رژیم صهیونیستی است، اما نخست‌وزیر قدرت اجرایی و اداره دولت را در اختیار دارد.
انتخابات پارلمان اسرائیل(کنست) هر چند سال برگزار می‌شود؟
انتخابات پارلمان اسرائیل طبق قانون هر چهار سال یک‌بار برگزار می‌شود؛ بااین‌حال، به‌دلیل اختلاف‌های سیاسی، فروپاشی ائتلاف‌های دولتی یا انحلال پارلمان، این انتخابات در بسیاری از دوره‌ها زودتر از موعد انجام شده است. انتخابات پیش‌رو در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) برگزار می‌شود و برخلاف بسیاری از دوره‌های گذشته، زودهنگام نیست. پارلمان فعلی که در سال ۲۰۲۲ انتخاب شد، دوره چهارساله خود را کامل کرده و انتخابات جدید در موعد قانونی برگزار می‌شود.
چند حزب در اسرائیل رقابت می‌کنند؟
در اسرائیل حدود ۱۷۰ حزب سیاسی به ثبت رسیده‌اند، اما همه آن‌ها در انتخابات شرکت نمی‌کنند. در انتخابات پیش‌روی کنست، ۳۸ فهرست انتخاباتی با یکدیگر رقابت می‌کنند؛ برخی از این فهرست‌ها متعلق به یک حزب و برخی حاصل ائتلاف چند حزب هستند.
بر اساس میانگین نظرسنجی‌های اخیر، حدود ۱۳ فهرست شانس کسب کرسی در کنست را دارند. در میان آن‌ها، حزب «لیکود» به رهبری بنیامین نتانیاهو، فهرست «یشار!» به رهبری گادی آیزنکوت و فهرست «باهم» به رهبری نفتالی بنت از رقبای اصلی به شمار می‌روند. احزابی مانند «دموکرات‌ها»، «اسرائیل خانه ما»، «شاس»، «یهودیت متحد توراتی» و چند حزب دیگر نیز می‌توانند در تعیین ترکیب دولت آینده نقش داشته باشند.
مهم‌ترین احزاب و چهره‌های انتخاباتی اسرائیل
حزب لیکود: لیکود به معنای «اتحاد و یکپارچگی» است و در سال ۱۹۷۳ از ائتلاف چند جریان راست‌گرا و لیبرال شکل گرفت؛ بنیامین نتانیاهو رهبر کنونی این حزب و مناخیم بگین نخستین رهبر آن بود. لیکود حزبی راست‌گرا و ملی‌گراست که بر هویت یهودی اسرائیل، قدرت نظامی، اقتصاد مبتنی بر بازار آزاد و گسترش شهرک‌سازی در کرانه باختری تأکید دارد. این حزب در جنگ غزه بر تضعیف حماس و جلوگیری از بازگشت آن به قدرت تأکید کرده است؛ در مقابل، منتقدان دولت نتانیاهو را به‌دلیل ناکامی امنیتی پیش از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و نحوه مدیریت جنگ و مسئله گروگان‌ها مورد انتقاد قرار می‌دهند. لیکود یکی از مهم‌ترین احزاب اسرائیل و محور اصلی جریان راست‌گراست؛ چهره‌هایی مانند یاریو لوین، یسرائیل کاتس و میری رگو نیز از سیاستمداران شناخته‌شده آن هستند و هدف انتخاباتی حزب، حفظ قدرت و تشکیل دولت با حمایت احزاب هم‌پیمان است.
حزب باهَم (بِیَخاد): فهرست انتخاباتی «باهم» (Beyachad؛ ביחד) ، در آوریل ۲۰۲۶ با همکاری حزب «بنت ۲۰۲۶» به رهبری نفتالی بنت و حزب «یش عتید» به رهبری یائیر لاپید شکل گرفت.
نفتالی بنت رهبر این فهرست است؛ او سیاستمداری راست‌گرا و ملی‌گراست، درحالی‌که لاپید گرایش میانه‌گرا و سکولار دارد. هدف اصلی این ائتلاف، رقابت با بنیامین نتانیاهو و تشکیل دولت جایگزین است.
«باهم» بر تقویت امنیت اسرائیل و خدمت نظامی برابرتر برای شهروندان تأکید دارد؛ بااین‌حال، بنت از تشکیل کشور مستقل فلسطینی حمایت نمی‌کند. بنابراین، این فهرست را نباید جریانی چپ‌گرا یا مخالف سیاست‌های امنیتی سخت‌گیرانه اسرائیل دانست.
حزب یاشار: به رهبری گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، در سپتامبر ۲۰۲۵ تأسیس شد. واژه «یاشار» در عبری به معنای «راست و مستقیم» و در کاربرد معنایی، «صادق و درست‌کار» است؛ نام حزب با الهام از سخنان الی شرابی، گروگان آزادشده اسرائیلی، انتخاب شد که بازگرداندن گروگان‌ها را نه مسئله راست و چپ، بلکه مسئله «درست‌بودن» توصیف کرده بود.
این حزب گرایش میانه‌گرا دارد و بر تقویت امنیت اسرائیل، تشکیل کمیسیون تحقیق درباره ناکامی‌های ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و اجرای قانون «خدمت برای همه» در حوزه خدمت نظامی یا ملی تأکید می‌کند. همچنین بهبود آموزش عمومی، کاهش شکاف‌های اجتماعی و حفظ اسرائیل به‌عنوان کشوری یهودی و دموکراتیک از اهداف اعلام‌شده آن است.
حزب دموکرات: حزب دموکرات‌ها (The Democrats) در سال ۲۰۲۴ از ادغام حزب کارگر و حزب مرتص شکل گرفت و یائیر گولان، نظامی پیشین و سیاستمدار اسرائیلی، رهبری آن را بر عهده دارد. نام «دموکرات‌ها» بر تأکید این جریان بر دموکراسی، آزادی‌های مدنی و ارزش‌های لیبرال دلالت دارد.
این حزب در طیف چپ و میانه‌چپ اسرائیل قرار می‌گیرد و از تقویت نهادهای دموکراتیک، کاهش دخالت نهادهای مذهبی در زندگی عمومی و برابری شهروندان حمایت می‌کند. در حوزه امنیتی نیز خواهان پایان حاکمیت حماس در غزه، خدمت نظامی برابرتر و جلوگیری از الحاق کرانه باختری به اسرائیل است.
حزب اسرائیل خانه ما: این حزب در سال ۱۹۹۹ به رهبری آویگدور لیبرمن تأسیس شد. این حزب در ابتدا بیشتر نماینده مهاجران روس‌زبانِ برخاسته از اتحاد جماهیر شوروی سابق بود، اما بعدها تلاش کرد پایگاه رأی خود را گسترش دهد.
این حزب راست‌گرا و ملی‌گرا، اما در مسائل دینی و اجتماعی سکولار است؛ یعنی از سیاست‌های امنیتی سخت‌گیرانه حمایت می‌کند، ولی با معافیت گسترده یهودیان حریدی از خدمت نظامی مخالف است. لیبرمن همچنین خواستار تحقیق دولتی درباره ناکامی‌های امنیتی ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و اصلاحاتی مانند ازدواج مدنی است. این حزب با وجود گرایش راست‌گرایانه، از مخالفان نتانیاهو به شمار می‌رود.
حزب قدرت یهودی: این حزب در سال ۲۰۱۲ تأسیس شد. رهبر آن ایتامار بن‌گویر است و این حزب از جریان‌های راست افراطی و ملی‌گرای تندرو در اسرائیل به شمار می‌رود.
این حزب خواهان سیاست‌های بسیار سخت‌گیرانه علیه حماس، مخالفت با تشکیل کشور مستقل فلسطینی و گسترش کنترل اسرائیل بر کرانه باختری است. بن‌گویر همچنین از طرح‌هایی برای تشویق فلسطینیان به ترک غزه حمایت کرده است.
قدرت یهودی در انتخابات ۲۰۲۶ جدا از حزب صهیونیسم دینیِ بتسلئیل اسموتریچ رقابت می‌کند؛ هرچند هر دو در اردوگاه راست افراطی قرار دارند، پایگاه رأی و اولویت‌های سیاسی آن‌ها کاملاً یکسان نیست
حزب شاس: این حزب در سال ۱۹۸۴ تأسیس شد و رهبری سیاسی آن را آریه درعی بر عهده دارد. نام این حزب به جریان مذهبی یهودیان سفاردی اشاره دارد؛ یهودیانی که ریشه تاریخی خانواده‌هایشان به شبه‌جزیره ایبری و بخش‌هایی از خاورمیانه و شمال آفریقا بازمی‌گردد.
شاس حزبی مذهبی و حریدی (یهودیان بسیار پایبند به سنت‌های دینی) است که بر آموزش دینی، حمایت اجتماعی از خانواده‌های کم‌درآمد و حفظ جایگاه مدارس دینی تأکید دارد. یکی از مهم‌ترین اختلاف‌های آن با احزاب سکولار، مسئله خدمت نظامی دانشجویان مدارس دینی است. این حزب معمولاً در ائتلاف با جریان راست‌گرای اسرائیل قرار می‌گیرد و به‌دلیل نقش خود در تشکیل دولت، می‌تواند بر سیاست‌های آن تأثیر بگذارد.
فهرست مشترک عربی: یک حزب مستقل نیست، بلکه ائتلافی انتخاباتی از جریان‌های سیاسی عربی، از جمله «حدش»، «تعال» و «بلد» است. این فهرست بر مقابله با تبعیض علیه شهروندان عرب اسرائیل، افزایش بودجه مناطق عرب‌نشین، دفاع از حقوق فلسطینیان، مخالفت با اشغال سرزمین‌های فلسطینی و تشکیل کشور مستقل فلسطین تأکید دارد.
پایگاه رأی این فهرست عمدتاً شهروندان عرب فلسطینیِ دارای تابعیت اسرائیل هستند. اهمیت آن در انتخابات به تعداد کرسی‌هایی بستگی دارد که به دست می‌آورد؛ کرسی‌هایی که می‌توانند بر آرایش سیاسی کنست و محاسبات احزاب برای تشکیل دولت آینده تأثیر بگذارند.
کدام احزاب در اردوگاه نتانیاهو و کدام در جبهه مخالفان او هستند؟
در انتخابات اسرائیل، حزب دارای بیشترین رأی، لزوماً نمی‌تواند به‌تنهایی دولت تشکیل دهد؛ برای تشکیل دولت، حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده از مجموع ۱۲۰ نماینده کنست لازم است. احزاب کوچک‌تر ممکن است با یک حزب بزرگ هم‌پیمان شوند یا پس از انتخابات از دولت موردنظر آن حمایت کنند؛ اما آرای آن‌ها خودبه‌خود به حزب بزرگ‌تر منتقل نمی‌شود. همچنین، برخی احزاب توافق می‌کنند آرای باقی‌مانده‌شان در محاسبه کرسی‌های پایانی به هم کمک کند؛ این توافق می‌تواند شانس کسب یک کرسی اضافه را افزایش دهد.
اردوگاه نتانیاهو؛ راست‌گراها و احزاب مذهبی
این احزاب در مجموع به حفظ قدرت نتانیاهو و تشکیل دولت راست‌گرا نزدیک‌ترند، هرچند درباره برخی موضوعات اختلاف دارند.
لیکود — بنیامین نتانیاهو
قدرت یهودی — ایتامار بن‌گویر
شاس — آریه درعی
یهودیت متحد توراتی — ائتلاف احزاب حریدی
صهیونیسم دینی–زهوت — بتسلئیل اسموتریچ و موشه فیگلین
مردم اسرائیل (Amcha Yisrael) — عوفر وینتر؛ وضعیت عبور این فهرست از حدنصاب انتخاباتی نامطمئن است.
اردوگاه مخالفان نتانیاهو؛ احزاب خواهان تغییر دولت
این احزاب خواهان پایان نخست‌وزیری نتانیاهو هستند؛ اما از نظر گرایش سیاسی و برخی سیاست‌های امنیتی و اجتماعی تفاوت دارند.
یاشار — گادی آیزنکوت
حزب باهم — فهرست مشترک نفتالی بنت و یائیر لاپید
دموکرات‌ها — یائیر گولان
اسرائیل خانه ما — آویگدور لیبرمن
توافق‌های مشخص برای کمک به کسب کرسی: «بِیَخاد» با «اسرائیل خانه ما» و «یاشار» با «دموکرات‌ها» توافق آرای مازاد امضا کرده‌اند. این توافق‌ها به معنای یکی‌شدن احزاب نیست؛ هدف آن‌ها افزایش شانس کسب کرسی در مرحله تقسیم آرای باقی‌مانده است.
دو فهرست عربی، یعنی «فهرست مشترک» و «رَعام»، را نباید به‌طور خودکار زیرمجموعه هیچ‌یک از این دو اردوگاه دانست. آن‌ها ممکن است در محاسبات تشکیل دولت اثرگذار باشند، اما موضعشان باید بر اساس تصمیم‌ها و شروط سیاسی خودشان بررسی شود.
آخرین نظرسنجی انتخابات پارلمان اسرائیل؛ ۸ حزب پیشتاز
رتبه
حزب یا فهرست انتخاباتی
رهبر
کرسی پیش‌بینی‌شده
۱
یاشار (Yashar!)
گادی آیزنکوت
۲۱
۲
لیکود (Likud)
بنیامین نتانیاهو
۲۰
۳
بِیَخاد (Beyachad؛ باهم)
نفتالی بنت و یائیر لاپید
۱۳
۴
دموکرات‌ها
یائیر گولان
۹
۵
اسرائیل خانه ما
آویگدور لیبرمن
۹
۶
قدرت یهودی
ایتامار بن‌گویر
۸
۷
فهرست مشترک عربی
چند جریان سیاسی عربی
۷
۸
یهودیت متحد توراتی
رهبران احزاب تشکیل‌دهنده فهرست
۷
نظر شما